شرکت اکسیرحلال عسلویه به عنوان فاز دوم توسعه پتروشیمی تخت جمشید در سال ۱۳۹۷ تاسیس و در سال ۱۴۰۰ به بهرهبرداری رسید. محصولات اصلی این شرکت نرمال هگزان و پنتان (در گریدهای مختلف) است. پنتان تولیدی عمدتا به عنوان عامل دمنده در تولید پلی استایرن ، صنایع تولید مواد شوینده و حشره کش ها استفاده میشود. در این مقاله به آنالیز یکی از گریدهای پنتان این شرکت ، تحت عنوان نرمال پنتان-ایزوپنتان میپردازیم.
آنالیز نرمال پنتان-ایزوپنتان پتروشیمی اکسیر حلال عسلویه
S.G 15.6
پارامتر S.G (Specific Gravity) یا چگالی نسبی، نسبت چگالی محصول نرمال پنتان-ایزوپنتان (با نسبت ترکیب ۷۰ به ۳۰) تولیدشده در پتروشیمی اکسیر حلال عسلویه را نسبت به آب خالص در دمای استاندارد ۱۵.۶ درجه سانتیگراد بیان میکند. بر اساس برگه آنالیز، این مقدار بین ۰.۶۰ تا ۰.۶۵ است؛ به این معنا که این ترکیب حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد چگالی آب را دارد. این محدوده نشاندهنده سبک بودن و خلوص مطلوب این فرآورده است.
نرمال پنتان و ایزوپنتان
برخلاف محصول دیگر این شرکت که شامل ۹۵ درصد نرمال پنتان بود، در این محصول میزان نرمال پنتان به ۷۰ درصد کاهش یافته و ۳۰ درصد باقیمانده را ایزوپنتان تشکیل میدهد. ایزوپنتان دارای ساختار شاخهای است و افزایش مقدار آن در فرآورده نهایی موجب افزایش فشار بخار و در نتیجه افزایش فرّاریت فرآورده میشود. همچنین وجود ایزوپنتان، موجب کاهش چگالی و ویسکوزیته محصول نهایی شده و آن را سبکتر و روانتر میکند و در نهایت، افزایش ایزوپنتان در ترکیب نهایی سبب میشود که این محصول بیشتر به عنوان عامل پفزا در تولید پلی استایرن استفاده شود.
ناخالصیها
براساس برگه آنالیز نرمال پنتان-ایزوپنتان پتروشیمی اکسیر حلال عسلویه، کنترل دقیق ناخالصیها برای حفظ کیفیت محصول ضروری است. از جمله این ناخالصیها، ترکیباتی مانند هگزان و سنگینتر از آن (حداکثر ۱۰۰۰ ppm)، سیکلوپنتان (حداکثر ۱۰۰ ppm)، بنزن (حداکثر ۱۰ ppm) و گوگرد کل (حداکثر ۱ ppm) هستند. مقدار آب نیز در این محصول باید بسیار محدود و حداکثر ۵۰ ppm باشد تا از مشکلاتی همچون خوردگی تجهیزات جلوگیری گردد.
همچنین، میزان مواد غیرفرّار (non-volatile matter) در این فرآورده حداکثر ۰.۵ میلیگرم در ۱۰۰ میلیلیتر است که نشاندهنده خلوص و کیفیت بالای محصول میباشد. علاوه بر این، عدد برم (Bromine Index) که نشاندهنده میزان ترکیبات غیراشباع و واکنشپذیر است، باید کمتر از ۱۰ میلیگرم برم در ۱۰۰ گرم باشد. رعایت این حدود مشخصشده برای ناخالصیها، تضمینکننده عملکرد مناسب محصول در کاربردهای حساس صنعتی و پتروشیمیایی است.